از برخورد قاطع با فساد تا پرهیز از مصلحتاندیشی در پروندههای اقتصادی
میراث ماندگار احمد توکلی
شفافیت، عدالتخواهی و مبارزه بیتعارف با فساد، مهمترین مؤلفههای میراث مدیریتی و سیاسی مرحوم احمد توکلی به شمار میرود؛ رویکردی که به اعتقاد صاحبنظران و همکاران وی، در تمام مسئولیتهای اجرایی، تقنینی و نظارتی او دنبال شد.
به گزارش ایسنا، همایش علمی «بازخوانی میراث مدیریتی و مشی کارگزاری مرحوم احمد توکلی» امروز شنبه، ۳ مرداد ۱۴۰۵ با حضور مسئولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اساتید دانشگاه، پژوهشگران، مدیران اجرایی و خانواده آن مرحوم برگزار شد.
در نخستین بخش از این همایش که با عنوان «بازخوانی میراث مدیریتی و مشی کارگزاری دوران تصدی مرحوم توکلی؛ با تمرکز بر توسعه شفافیت و تحقق عدالت اجتماعی» برگزار شد؛ ابعاد مختلف رویکردهای مدیریتی وی در حوزههای شفافیت، عدالت اجتماعی، کار و تولید مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت و میزگردی با محوریت «شفافیت و عدالت» با حضور احمد امیرآبادی فراهانی، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی و شهرام حلاج، نماینده وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برگزار شد.
احمد امیرآبادی فراهانی با اشاره به ویژگیهای مدیریتی و شخصیتی مرحوم توکلی اظهار کرد: توکلی از جمله سیاستمدارانی بود که بسیاری از ویژگیهای یک سیاستمدار صدیق را در خود داشت؛ از صراحت بیان و سادهزیستی گرفته تا ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از حق و مظلوم. وی در تصمیمگیریها و موضعگیریهای خود اهل مماشات نبود و با کسی رودربایستی نداشت. هر زمان احساس میکرد حقی نادیده گرفته شده یا بیعدالتی رخ داده است، آن موضوع را پیگیری میکرد و در مسیر عدالتخواهی از مواضع خود عقبنشینی نداشت.
نماینده پیشین مجلس با اشاره به شکلگیری سازمان مردمنهاد دیدهبان شفافیت و عدالت گفت: توکلی در سال ۱۳۹۲ پیشنهاد تشکیل این مجموعه را مطرح کرد؛ زیرا معتقد بود برای مقابله با فساد، توسعه شفافیت و دفاع از حقوق مردم، نیازمند شکلگیری یک جریان مطالبهگر، مستقل و آگاه هستیم. از نگاه توکلی، شفافیت یکی از مهمترین ابزارهای مقابله با فساد بود و مسئولان باید در برابر مردم پاسخگو باشند. او معتقد بود جامعه زمانی میتواند نسبت به عملکرد مسئولان اعتماد پیدا کند که فرآیندهای تصمیمگیری و اقدامات مدیریتی در معرض نظارت عمومی قرار گیرد.
در ادامه این نشست، شهرام حلاج با اشاره به روحیه مسئولیتپذیری مرحوم توکلی گفت: ارزش مفاهیمی مانند عدالت و شفافیت زمانی مشخص میشود که در عمل به کار گرفته شوند و توکلی از جمله افرادی بود که این مفاهیم را در زندگی شخصی، فعالیت اجتماعی و مسیر مدیریتی خود اجرا کرد.
وی با بیان خاطرهای از پیگیری یک موضوع مرتبط با بیعدالتی گفت: در جلسهای با یکی از مسئولان اجرایی، موضوعی را که نشانه وقوع یک بیعدالتی بود مطرح کردیم، اما با انکار آن مواجه شدیم. پس از پایان جلسه تصور کردم نتیجهای حاصل نشده است، اما دکتر توکلی معتقد بود همین که مسئولان بدانند افرادی عملکرد آنها را با دقت رصد میکنند، خود یک دستاورد مهم محسوب میشود. نگاه احمد توکلی این بود که پیگیری شفافیت و عدالت، حتی اگر در کوتاهمدت به نتیجه نرسد، باعث میشود مسئولان بدانند جامعه نسبت به عملکرد آنها بیتفاوت نیست و اقداماتشان زیر نظر قرار دارد.
نماینده وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی همچنین با اشاره به روزهای پایانی زندگی احمد توکلی اظهار کرد: حتی در شرایط بیماری و ضعف جسمی، دغدغه مسائل کشور را رها نکرده بود و با اشتیاق درباره مقالاتی در حوزه سرمایهگذاری سخن میگفت و پیشنهاد میداد این مطالب ترجمه و بررسی شوند. این رفتار نشان میداد دغدغهمندی، مسئولیتپذیری و توجه توکلی به مسائل کشور محدود به شرایط خاصی نبود و تا آخرین روزهای زندگی او ادامه داشت. توکلی نشان داد عدالتخواهی مجموعهای از جملات و شعارهای زیبا نیست، بلکه مسیری است که به اقدام عملی، پیگیری مستمر و مسئولیتپذیری نیاز دارد.
بازخوانی اندیشههای توکلی؛ تأکید بر تنظیمگری، اصلاح قانون کار و مبارزه با فساد
در دومین نشست، میزگرد «کار و تولید» با حضور جمعی از مدیران، صاحبنظران و فعالان حوزه کار و تأمین اجتماعی با حضور ابراهیم صادقیفر، مدیرعامل مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، حسن معتمد رضایی، معاون اسبق روابط کار وزارت کار و امور اجتماعی و علیرضا محجوب، عضو سابق شورای عالی کار برگزار شد.
ابراهیم صادقیفر در ابتدای این نشست با اشاره به تفاوت این میزگرد با نشستهای پیشین، اظهار کرد: بازخوانی اندیشههای احمد توکلی در حوزه روابط کار، به دلیل شرایط خاص سالهای ابتدایی پس از انقلاب، نیازمند بررسی تاریخی و کارشناسی است و نمیتوان آن را صرفاً از منظر شفافیت و عدالت تحلیل کرد.
او ادامه داد: سالهای ابتدایی پس از انقلاب همزمان با ترورهای گسترده، مشکلات جدی واحدهای تولیدی، خروج برخی کارفرمایان از کشور، واگذاری کارخانهها و فعالیت گروهکهای ضد انقلاب در محیطهای کارگری بود. از سوی دیگر، مطالبات گستردهای از سوی مجلس، دولت، فقها، کارگران و کارفرمایان برای اصلاح قانون کار و حرکت از نظام سنتی به نظامی متناسب با شرایط جدید وجود داشت که این موضوع، روند تدوین قانون کار را با پیچیدگیهای فراوانی روبهرو کرده بود.
وی همچنین با اشاره به اشتراک برخی دیدگاههای مرحوم احمد توکلی و احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اظهار کرد: یکی از مهمترین نقاط مشترک این دو نگاه، حرکت از مداخله مستقیم دولت به سمت «تنظیمگری» در روابط کار است؛ رویکردی که تلاش میکند به جای تقابل میان کارگر و کارفرما، زمینه تعامل و همکاری میان دو طرف را فراهم کند.
در ادامه این نشست، حسن معتمد رضایی با مرور خاطرات خود از دوران همکاری با احمد توکلی، به ویژگیهای مدیریتی و شخصیتی وی پرداخت و گفت: احمد توکلی در آن مقطع علاوه بر وزارت کار، سخنگوی دولت نیز بود و به همین دلیل ارتباط گستردهای با واحدهای تولیدی و جامعه کارگری داشت. بسیاری از کارخانهها علاقهمند بودند از او دعوت کنند تا از نزدیک مسائل کارگران را بشنود و درباره مشکلات آنها گفتوگو کند.
وی، سادهزیستی و پایبندی توکلی به اصول اخلاقی را از ویژگیهای شاخص او دانست و افزود: او در بازدیدهای کارخانهای از دریافت هدایا خودداری میکرد و حتی اجازه استفاده از تخفیفهای ویژه تعاونیهای مصرف کارخانه را نمیداد و تأکید داشت کالاها باید همانند سایر مردم و با قیمت عادی خریداری شود.
در ادامه این نشست، علیرضا محجوب با اشاره به روند بررسی پیشنویس قانون کار در شورای عالی کار، گفت: اختلافنظرهای آن زمان بیشتر درباره محتوای پیشنویس قانون بود و نباید به عنوان اختلاف شخصی میان افراد تلقی شود.
وی با بیان اینکه نمایندگان کارگران و کارفرمایان خواستار بازنگری در متن قانون بودند، به جلسات برگزار شده برای رسیدن به توافق اشاره کرد.
عضو سابق شورای عالی کار در ادامه با اشاره به روابط خود با احمد توکلی در سالهای بعد، از گفتوگوها و همکاریهای مشترک در حوزه مسائل اقتصادی و نظارتی یاد کرد و گفت این ارتباطات نشاندهنده روحیه گفتوگو، نقدپذیری و تلاش برای رفع اختلافنظرها بود.
محجوب همچنین با اشاره به همکاریهای مشترک با احمد توکلی در مجلس شورای اسلامی، وی را از چهرههای جدی در حوزه مبارزه با فساد توصیف کرد و گفت توکلی همواره بر برخورد قاطع با فساد، تقویت نظارت و پرهیز از مصلحتاندیشی در پروندههای فساد اقتصادی تأکید داشت.
محجوب در پایان، شفافیت و آزادی بیان را از مهمترین مؤلفههای مورد تأکید احمد توکلی برای مقابله با فساد دانست و گفت از نگاه او، بدون افشاگری، نظارت عمومی و نقشآفرینی رسانهها، مبارزه مؤثر با فساد امکانپذیر نیست و رسانهها باید در این مسیر نقش مطالبهگر و آگاهکننده جامعه را ایفا کنند.
