عبور از شوک سیاسی با ورود ۴.۵ همت پول حقیقیها
آمارهای رسمی عملکرد بازار سرمایه در تیر امسال از بازگشت تدریجی اعتماد سرمایهگذاران به بورس حکایت دارد. حضور بیش از ۱.۳ میلیون سرمایهگذار در معاملات، ورود مستمر نقدینگی حقیقی، رشد صندوقهای سرمایهگذاری و تثبیت ارزش بازار در سطوح تاریخی، نشان میدهد بازار سهام توانسته پس از عبور از شوکهای سیاسی و ژئوپلیتیکی ابتدای تابستان، دوباره در مسیر تعادل قرار گیرد.
هرچند کارشناسان معتقدند پایداری این روند همچنان به کاهش ریسکهای سیاسی و ثبات متغیرهای کلان اقتصادی وابسته است. پس از هفتههایی که بازار سرمایه تحت تأثیر تنشهای سیاسی، افزایش ریسکهای منطقهای و نگرانی سرمایهگذاران با نوسانات شدید همراه بود، دادههای تیرماه نشان میدهد بورس به تدریج توانسته بخشی از اعتماد از دسترفته را بازیابی کند.
بر اساس آمار رسمی، در نخستین ماه تابستان بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار سرمایهگذار در معاملات سهام مشارکت داشتند؛ آماری که در کنار افزایش معاملات صندوقهای سرمایهگذاری، بیانگر فعالتر شدن دوباره سرمایهگذاران حقیقی در بازار است.
یکی از مهمترین ویژگیهای تیرماه، تغییر جهت جریان نقدینگی بود. پس از دورهای از خروج سرمایه، در بسیاری از روزهای معاملاتی تیر، پول حقیقی دوباره وارد بازار شد و همزمان شاخص کل نیز بخش مهمی از افتهای قبلی را جبران کرد. در مقاطعی حتی ورود روزانه بیش از ۴.۵ همت پول حقیقی ثبت شد که از بازگشت ریسکپذیری سرمایهگذاران خرد خبر میداد.
این تغییر رفتار سرمایهگذاران همزمان با افزایش تقاضا در نمادهای بزرگ و همچنین رشد قابل توجه سهمهای کوچک تر رخ داد؛ موضوعی که در رشد همزمان شاخص کل و شاخص هموزن نیز قابل مشاهده بود و نشان میداد رونق بازار تنها محدود به چند نماد شاخصساز نیست.
از منظر ارزش بازار نیز تیرماه، ماه تثبیت بود. ارزش کل بازار سرمایه در مقاطع مختلف این ماه در محدوده حدود ۱۵۰ هزار هزار میلیارد ریال نوسان داشت؛ رقمی که با وجود افتوخیزهای کوتاهمدت، همچنان یکی از بالاترین سطوح تاریخی بازار سرمایه محسوب میشود.
در بعد دلاری نیز هرچند نوسان نرخ ارز باعث تغییر برآوردها میشود، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند ارزش دلاری بورس ایران همچنان پایینتر از میانگین تاریخی قرار دارد؛ موضوعی که از نگاه سرمایهگذاران، ظرفیت رشد بازار در صورت کاهش ریسکهای سیاسی و بهبود شرایط اقتصادی را تقویت کرده است.
رشد صندوقهای سرمایهگذاری نیز از دیگر نشانههای تغییر رفتار سرمایهگذاران در تیرماه بود. بخشی از نقدینگی به جای ورود مستقیم به سهام، از مسیر صندوقهای سهامی و مختلط وارد بازار شد؛ مسیری که ضمن کاهش ریسک سرمایهگذاران، نقدشوندگی بازار را نیز تقویت کرد.
با این حال، بررسی معاملات تیرماه نشان میدهد بازار همچنان نسبت به اخبار سیاسی حساس است. هر بار که احتمال تشدید تنشهای منطقهای یا ابهام در روابط خارجی افزایش یافت، عرضهها نیز شدت گرفت؛ اما انتشار اخبار مثبت و کاهش نگرانیهای ژئوپلیتیکی، دوباره جریان تقاضا را تقویت کرد. همین رفتار نشان میدهد مهمترین متغیر اثرگذار بر بورس در شرایط کنونی همچنان ریسکهای سیستماتیک و سیاسی است.
در مجموع، عملکرد تیرماه را میتوان ماه بازسازی اعتماد در بازار سرمایه توصیف کرد؛ بازاری که پس از تجربه شوکهای سیاسی ابتدای تابستان، توانست با اتکا به ورود سرمایهگذاران حقیقی، رشد معاملات، افزایش مشارکت فعالان و تثبیت ارزش بازار، دوباره به مسیر تعادل بازگردد. با این حال، تداوم این روند در ماههای آینده بیش از هر عامل دیگری به ثبات فضای سیاسی، کاهش نا اطمینانیهای اقتصادی، مسیر نرخ ارز و سیاستهای حمایتی بازار سرمایه وابسته خواهد بود.
