«بیمه سایبری» به چه کار کسب‌وکارها می‌آید؟

به گزارش ایسنا، امنیت سایبری یا (Cybersecurity) مجموعه‌ای از ابزارها، روش‌ها و فناوری‌هایی است که از سیستم‌ها، شبکه‌ها و داده‌های شما در برابر حملات دیجیتال، سرقت یا آسیب محافظت می‌کند؛ مثل زمان‌هایی که برای در خانه‌تان قفل محکمی نصب می‌کنید یا وقتی که از یک گوشی هوشمند استفاده می‌کنید یا کسب و کاری دارید که داده‌های مشتریان را مدیریت می‌کند.

در ساده‌ترین تعریف امنیت سایبری به معنای ایجاد یک حصار دیجیتال پیرامون دارایی‌های اطلاعاتی شماست تا از دسترسی و نفوذ بیگانگان و تخریب آگاهانه یا ناآگاهانه داده‌ها در امان بماند. در تعریف آکادمیک، امنیت سایبری به معنای تمرین محافظت از سیستم‌ها،شبکه‌ها و برنامه‌ها در برابر حملات دیجیتال است. این حملات با اهدافی همچون دسترسی، تغییر یا نابودی اطلاعات حساس، باج‌گیری یا اخاذی از کاربران یا اختلال در فرایندهای عادی کسب‌وکار صورت می‌گیرد.

امروزه هر کسب‌وکاری که داده‌های دیجیتال مثل ایمیل مشتریان، اطلاعات کارت بانکی یا اسرار تجاری را نگهداری می‌کند، فروشگاه‌ های آنلاین و مؤسسات مالی و بانکی در معرض ریسک و خطر است و به بیمه سایبری نیاز دارد.حفاظت از محتوا و اطلاعات موجود و بهبود عملکرد سیستم‌های دیجیتالی از جمله اهداف اصلی امنیت سایبری به شمار می‌رود تا به بهترین شکل ممکن از خسارت‌های احتمالی، سوءاستفاده‌های ناشی از نفوذهای غیرمجاز،جرایم سایبری و سرقت اطلاعات جلوگیری شود.

تهدیدات سایبری ممکن است در قالب هک‌کردن، نفوذ، برنامه‌های ضد آنتی‌ویروس، برنامه‌های مخرب و سایر اشکال حملات الکترونیکی باشد از این رو امنیت سایبری از ابزارها، تکنیک‌ها و استراتژی‌های متنوعی استفاده می‌کند تا شناسایی، پیشگیری، تشخیص و پاسخگویی به تهدیدات سایبری را ممکن سازد.

تاریخچه امنیت سایبری

تاریخچه امنیت سایبری به اواخر دهه ۱۹۶۰ بازمی‌گردد.زمانی که استفاده از رایانه‌ها و شبکه‌ها در سازمان‌های دولتی و دانشگاهی آغاز شد. در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ با افزایش استفاده از اینترنت و شبکه‌های رایانه‌ای نیاز به امنیت سایبری بیشتر شد و مفاهیمی مانند رمزنگاری و فایروال‌ها توسعه یافتند.

در دهه ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ با رشد چشمگیر تجارت الکترونیک و فناوری‌های وب، تهدیدات سایبری پیچیده‌تر شدند و امنیت سایبری به یک حوزه تخصصی با ابزارها و روش‌های پیشرفته‌تری مانند سیستم‌های تشخیص نفوذ و امنیت شبکه تبدیل شد.امروزه امنیت سایبری به یک ضرورت حیاتی برای حفاظت از اطلاعات در برابر تهدیدات پیشرفته و حملات سایبری تبدیل شده است.

انواع امنیت سایبری

در حال حاضر امنیت سایبری حوزه‌های مختلفی را شامل می‌شود که هر کدام بخشی از دنیای دیجیتال را ایمن می‌کند.امنیت شبکه، امنیت ابری، امنیت نقطه پایانی، امنیت اینترنت اشیا، امنیت موبایل، امنیت برنامه‌ها، امنیت عملیاتی از جمله انواع امنیت سایبری به شمار می‌رود.

در امنیت موبایل هدف حفاظت از گوشی‌ها و تبلت‌هایی است که به داده‌های سازمانی دسترسی دارند. در امنیت اینترنت اشیا،هدف شناسایی و ایمن‌سازی دستگاه‌های متصل به اینترنت است یا در امنیت شبکه حفاظت از زیرساخت شبکه و جلوگیری از دسترسی غیرمجاز از اهداف اصلی است.

در راستای امنیت سایبری، بحث بیمه سایبری از اهمیت بسزایی برخوردار است. در دنیای امروز که تمامی کسب‌وکارها به‌ نوعی با فضای دیجیتال و داده‌های الکترونیکی سر و کار دارند، بیمه سایبری نقش یک «سپر دفاعی» را در برابر خسارات مالی ناشی از حوادث دنیای مجازی بازی می‌کند.

چرا به بیمه سایبری نیاز داریم؟

حقیقت آن است که در اقتصادی که بخش بزرگی از فعالیت‌ها به داده و زیرساخت دیجیتال وابسته است، مساله تنها جلوگیری از حملات سایبری نیست زیرا سازمان‌ها باید برای هزینه و پیامدهای روزی که ناگزیر گرفتار حمله می‌شوند آماده باشند. یک حمله سایبری ممکن است در عرض چند ساعت رخ دهد اما تبعات اقتصادی آن می‌تواند ماه‌ها و سال‌ها ادامه داشته باشد.

حملات سایبری از نوع باج‌افزارها، فیشینگ و هک‌کردن سیستم‌ها می‌توانند هزینه‌های سنگینی به دنبال داشته باشند. خسارات ناشی از توقف کسب و کار و درآمد از دست رفته، هزینه‌های بازگرداندن سیستم‌ها و بازیابی اطلاعات، آسیب به اعتبار و شهرت برند و هزینه‌های اطلاع‌رسانی به مشتریان در صورت لو رفتن اطلاعات آن‌ها از جمله هزینه‌هایی است که حمله‌های سایبری ممکن است به بار بیاورند.

کشور ما از نظر ساختار اداری، اقتصادی و زیرساختی کشوری بسیار گسترده است. وزارتخانه‌ها، بانک‌ها و موسسات مالی، سازمان‌های دولتی، نهادهای عمومی، شرکت‌های بزرگ صنعتی، اپراتورها، مراکز درمانی، دانشگاه‌ها، شهرداری‌ها، شرکت‌های خدماتی و هزاران کسب‌وکار خصوصی، هرکدام دارای سامانه‌ها و دارایی‌های اطلاعاتی خاص خود هستند.

از سوی دیگر بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های حیاتی کشور مثل برق و آب،انرژی، ارتباطات، نظام بانکی و سلامت به شبکه‌ها و سامانه‌های دیجیتال وابسته هستند. در چنین شرایطی تصور اینکه «امنیت سایبری کشور» توسط یک نهاد واحد مدیریت شود، عملاً امکان‌پذیر نیست. هر دستگاه هم مسئولیت تخصصی خود را دارد و هم باید الزامات عمومی امنیت سایبری را رعایت کند. مثلا امنیت سایبری یک بانک تنها یک مساله فناوری اطلاعات نیست بلکه به استمرار خدمات مالی،حفاظت از اطلاعات مشتریان و اعتماد عمومی مربوط می‌شود و حمله به یک زیرساخت انرژی می‌تواند از یک رخداد فنی فراتر رفته و به مساله‌ای در سطح تداوم خدمات عمومی و امنیت ملی تبدیل شود.

بیتا کیامهر – مدیرکل توسعه صنعت افتا سازمان فناوری اطلاعات چندی قبل در نشست تخصصی «شبکه‌های تاب‌آور،نقش بیمه در پایداری شبکه و زیرساخت»، بیمه امنیت سایبری را یکی از دغدغه‌های مهمی عنوان کرد که در بخش حاکمیتی مورد توجه قرار گرفته است.

او معتقد است از ‌آنجا که موضوع بیمه سایبری، اطلاعات هستند و دارایی نامشهود به حساب می‌آیند برای بخش بیمه‌ کشورمان که همیشه با دارایی‌های فیزیکی مثل ملک و خودرو مواجه بوده کمی ناآشناست.

به گفته کیامهر، برآورد ارزش ملک و خودرو برای بیمه‌ها ملموس است ولی ارزش‌گذاری دارایی‌های ناملموس موضوع جدیدی برای بیمه‌هاست.

امین ترابی – فعال حوزه امنیت سایبری و زیرساخت نیز در پنل «تحلیل حملات زنجیره‌ای به زیرساخت پرداخت» در جریان نمایشگاه الکامپ ۱۴۰۵با اشاره به نقش ابزارهای مکمل مالی و مشارکت بخش خصوصی در ارتقای امنیت گفت: آن بخش از ریسک باقی‌مانده که پس از اقدامات امنیتی همچنان می‌تواند برای سازمان‌ها مساله ساز شود، باید از طریق صنعت بیمه مدیریت و منتقل شود.

به گفته وی تنها راهکار موثر، اعتماد به توان بدنه شرکت‌های خصوصی و فعالان امنیت سایبری کشور و واگذاری بخشی از وظایف اجرایی و نظارتی به آنهاست.

درحال حاضر بیمه سایبری مزایای متعددی دارد که می‌تواند به طور قابل توجهی به پایداری و امنیت مالی کسب‌وکارها در برابر تهدیدات دیجیتال کمک کند.

این فعال حوزه امنیت سایبری معتقد است که طرح اپراتور امنیت می‌تواند مسئولیت قانونی امنیت سازمان‌ها را تنفیذ کرده و امکان امن‌سازی و نظارت بر زیرساخت‌ها را فراهم کند.

به گفته ترابی، بیش از ۹۰ درصد از حملات سایبری ناشی از نقاط ضعفی است که دانش پیشگیری از آنها در کشور و شرکت‌های تخصصی وجود دارد و در صورت استقرار اپراتورهای امنیت و بهره‌گیری از بیمه مسئولیت سایبری،می‌توان ریسک‌های باقی‌مانده را جبران کرده و خسارات مالی ناشی از حوادث را به حداقل رساند.

اما چه کسانی به بیمه سایبری نیاز دارند؟

امروزه هر کسب‌وکاری که داده‌های دیجیتال مثل ایمیل مشتریان، اطلاعات کارت بانکی یا اسرار تجاری را نگهداری می‌کند،فروشگاه‌های آنلاین و پلتفرم‌های تجارت الکترونیک، شرکت‌های فناوری و نرم‌افزاری، مؤسسات مالی و بانکی، مراکز درمانی و بیمارستان‌ها به دلیل حساسیت بالای پرونده‌های پزشکی و هر شرکتی که دارای وب‌سایت یا شبکه داخلی متصل به اینترنت است در معرض ریسک و خطر است.

هرچه کسب‌وکارها بیشتر به فناوری و داده وابسته می‌شوند، هزینه اختلال دیجیتال نیز به همان نسبت بالاتر می‌رود.در چنین شرایطی، توان یک سازمان برای پرداخت هزینه‌های یک حادثه و ادامه فعالیت به اندازه توان آن برای جلوگیری از حادثه اهمیت پیدا می‌کند.

البته این نکته را نباید از نظر دور داشت که بیمه سایبری جایگزین امنیت نیست و داشتن بیمه به این معنا نیست که نیازی به فایروال، آنتی‌ویروس یا آموزش کارکنان وجود ندارد. بیمه‌گرها معمولا پیش از صدور بیمه‌نامه، استانداردهای امنیتی شما را بررسی می‌کنند. اکثر بیمه‌های سایبری، حوادثی که ناشی از خطاهای عمدی داخلی مثلا توسط کارمند خود شرکت یا جنگ‌های سایبری رسمی باشند را پوشش نمی‌دهند.

ایجاد امنیت سایبری یک فرایند دائمی و چندلایه است؛ یعنی هیچ راه حل جادویی وجود ندارد که شما را ۱۰۰ درصد امن کند بلکه باید ترکیبی از روش‌های فنی، مدیریتی و آموزشی را به کار بگیرید.تدابیر فنی و روش‌های امنیت سایبری مثل دیواره آتش (Firewall)،آنتی‌ویروس و ضد بدافزار، رمزگذاری، احراز هویت چندعاملی، به‌روزرسانی و تهیه نسخه پشتیبان از جمله روش‌هایی است که برای جلوگیری از هک کردن، نفوذ، برنامه‌های مخرب و دیگر حملات هکری به کار گرفته می‌شوند.

به گزارش ایسنا، درحال حاضر بیمه سایبری مزایای متعددی دارد که می‌تواند به طور قابل توجهی به پایداری و امنیت مالی کسب‌وکارها در برابر تهدیدات دیجیتال کمک کند. بیمه سایبری اگر درست، طراحی و در کنار سایر ابزارهای مدیریت ریسک، استفاده شود می‌تواند بخشی از همین ظرفیت دوام آوردن باشد. آینده بیمه سایبری آینده مدیریت ریسک دیجیتال است؛ مسیری که در آن امنیت، تاب‌آوری و بیمه نه سه موضوع جداگانه بلکه سه بخش از یک مساله واحد خواهد بود. اینکه سازمان چگونه در جهانی که ریسک سایبری اجتناب‌ناپذیر شده است همچنان بتواند به فعالیت خود ادامه دهد.