از رکورد تولید تا بازسازی پس از جنگ؛ کارنامه صنعت گاز ایران

طیبه بیات: صنعت نفت و گاز ایران در دو سال اخیر، هم‌زمان با تداوم تحریم‌ها، محدودیت‌های اقتصادی و آسیب‌های ناشی از جنگ، رکوردهای تازه‌ای در تولید نفت و گاز، ذخیره‌سازی و جمع‌آوری گازهای مشعل ثبت کرده است؛ کارنامه‌ای که از افزایش ۲۳۰ هزار بشکه‌ای تولید نفت خام تا بازگشت سریع بخشی از تأسیسات آسیب‌دیده به مدار تولید را در بر می‌گیرد و بار دیگر اهمیت توان فنی داخلی، آمادگی عملیاتی و شناخت تخصصی در مدیریت این صنعت راهبردی را برجسته می‌کند.

گاز؛ ثبت رکوردهای تازه در مسیر افزایش تولید

افزایش تولید گاز در شرایط تحریم، صرفاً به توسعه میدان‌های جدید محدود نیست؛ نگهداشت ظرفیت تولید، حفاری چاه‌های تازه، تکمیل تأسیسات و آماده‌به‌کاری زیرساخت‌ها نیز در این روند نقش تعیین‌کننده دارند. کارنامه دو سال اخیر صنعت گاز نشان می‌دهد که توسعه میدان‌های دریایی و خشکی، در کنار مدیریت عملیات و اجرای طرح‌های فنی، زمینه افزایش ظرفیت تولید و ثبت رکوردهای تازه را فراهم کرده است.

در بخش گاز طبیعی نیز روند افزایش تولید ادامه یافته است؛ بخشی که به دلیل پیوند مستقیم با تأمین انرژی خانوارها، نیروگاه‌ها و صنایع، نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد اقتصاد کشور دارد.

بر اساس آمارهای ارائه‌شده، در دولت چهاردهم روزانه ۵۱ میلیون مترمکعب به تولید گاز خام کشور افزوده شده است. تولید گاز خام در سال ۱۴۰۳ بارها از رکوردهای قبلی عبور کرد و این روند در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که رکورد تولید روزانه از ۱۱۰۵ میلیون مترمکعب در سال ۱۴۰۳ به ۱۱۲۱ میلیون مترمکعب در سال ۱۴۰۴ رسید.

به گزارش مهر، این افزایش در شرایطی رقم خورده که رشد مصرف داخلی، به‌ویژه در فصل سرد، همواره فشار قابل‌توجهی بر شبکه تأمین گاز وارد می‌کند. از این رو، افزایش تولید تنها یکی از حلقه‌های تأمین پایدار انرژی است و استمرار آن به آماده‌به‌کاری تأسیسات، توسعه میدان‌ها و مدیریت دقیق عملیات وابستگی دارد.

اهمیت این روند زمانی روشن‌تر می‌شود که افزایش تولید را در کنار ضرورت حفظ پایداری شبکه گاز بررسی کنیم. ثبت رکوردهای تازه، علاوه بر توسعه ظرفیت استخراج، به تداوم فعالیت تأسیسات، مدیریت تعمیرات و هماهنگی میان بخش‌های تولید و فرآورش وابسته است. به همین دلیل، ارزیابی عملکرد صنعت گاز تنها با میزان افزایش تولید کامل نمی‌شود و توان حفظ این ظرفیت در دوره‌های اوج مصرف و شرایط اضطراری نیز باید در نظر گرفته شود.

پارس جنوبی؛ محور اصلی افزایش ظرفیت تولید گاز

در میان میدان‌های گازی کشور، پارس جنوبی جایگاهی راهبردی دارد. این میدان مشترک، علاوه بر سهم تعیین‌کننده در تأمین گاز ایران، در صیانت از منافع کشور در بهره‌برداری از منابع مشترک نیز اهمیت دارد.

بر اساس آمارهای اعلام‌شده، تولید گاز پارس جنوبی در سال ۱۴۰۴ چندین بار رکوردهای پیشین را جابه‌جا کرد و در ۲۸ بهمن همان سال به ۷۲۹.۶ میلیون مترمکعب در روز رسید.

در همین چارچوب، هفت حلقه چاه جدید در فاز ۱۱ با مجموع تولید روزانه ۱۵ میلیون مترمکعب، هفت حلقه چاه در فاز ۱۳ با تولید روزانه ۱۰.۵ میلیون مترمکعب و دو حلقه چاه در فاز ۱۴ با تولید روزانه سه میلیون مترمکعب وارد مدار شدندهفت حلقه چاه جدید در فاز ۱۱ با مجموع تولید روزانه ۱۵ میلیون مترمکعب، هفت حلقه چاه در فاز ۱۳ با تولید روزانه ۱۰.۵ میلیون مترمکعب و دو حلقه چاه در فاز ۱۴ با تولید روزانه سه میلیون مترمکعب وارد مدار شدند.

افزایش ظرفیت تولید به پارس جنوبی محدود نمانده و میدان‌های خشکی از جمله دی، واروی، آغار، مزدوران، دالان، تنگ‌بیجار، توس و خارتنگ نیز در برنامه‌های توسعه و افزایش تولید قرار داشته‌اند. راه‌اندازی ایستگاه تقویت فشار در میدان واروی نیز از جمله اقداماتی است که با هدف پشتیبانی از ظرفیت تولید انجام شده است.

مجموع این اقدامات نشان می‌دهد که افزایش تولید گاز به یک پروژه یا میدان مشخص وابسته نیست، بلکه حاصل عملکرد زنجیره‌ای از فعالیت‌های توسعه‌ای و عملیاتی است. از حفاری چاه‌های جدید و نگهداشت ظرفیت میدان‌های موجود تا تکمیل تأسیسات و تقویت زیرساخت‌ها، هر حلقه در میزان تولید نهایی و امکان استمرار آن نقش دارد. این وابستگی متقابل، هماهنگی مدیریتی و شناخت دقیق از ظرفیت‌های فنی صنعت را به یکی از الزامات حفظ روند افزایشی تولید تبدیل می‌کند.