مقصر تشدید معضل رو به رشد زباله‌های الکترونیکی
زباله‌های الکترونیکی یکی از سریع‌ترین منابع رو به رشد پسماندهای جامد در دنیای امروز بوده و در حال تبدیل شدن به معضل بسیار بزرگی هستند، زیرا لوازم الکترونیکی مدرن ممکن است حاوی مواد خطرناکی باشند که نباید در محل‌های دفن زباله ریخته شوند.
به گزارش ایسنا، هر دستگاه قدیمی که دور می‌اندازید، هر گجت خراب و هر وسیله الکترونیکی جدیدی که تهیه می‌کنید، سرانجام به زباله الکترونیکی تبدیل می‌شود.
این زباله‌ها نیازمند مدیریت و دفع اصولی هستند و حجم آنها نیز بسیار زیاد است، به‌طوری که هر سال میلیون‌ها تن زباله الکترونیکی انباشته می‌شود. اما پشتیبانی نرم‌افزاری عامل دیگری است که این مشکل را تشدید می‌کند و معمولا نادیده گرفته می‌شود. وقتی عمر مفید یک دستگاه به پایان می‌رسد و دیگر به‌روزرسانی‌های امنیتی و نرم‌افزاری را دریافت نمی‌کند، طبیعی است که کاربران به سراغ دستگاهی بروند که از این پشتیبانی برخوردار است. این موضوع نه تنها مصرف‌کنندگان عادی، بلکه سازمان‌های بزرگی را که تعداد زیادی رایانه و دستگاه در اختیار دارند و باید آنها را جایگزین کنند، تحت تاثیر قرار می‌دهد.
توقف تدریجی و پایان چرخه پشتیبانی مایکروسافت برای ویندوز ۱۰، نمونه بارزی از این وضعیت است. در بسیاری از موارد، رایانه‌های مجهز به ویندوز ۱۰ عملکرد خوبی دارند و می‌توانند سال‌ها به کار خود ادامه دهند. با این حال، وقتی مایکروسافت پشتیبانی امنیتی را متوقف می‌کند و آسیب‌پذیری‌های احتمالی را بدون اصلاح باقی می‌گذارد، بسیاری از شرکت‌ها چاره‌ای جز ارتقا به پلتفرمی امن‌تر ندارند. این امر به افزایش چشمگیر حجم زباله‌های الکترونیکی منجر می‌شود. واقعیت این است که این مسئله تمام لوازم الکترونیکی را از دستگاه‌های خانه هوشمند و گجت‌های پوشیدنی مانند ساعت‌های هوشمند گرفته تا رایانه‌های رومیزی، تبلت‌ها و دستگاه‌های تلفن همراه در بر می‌گیرد.
گاهی اوقات، این دستگاه‌ها نه به دلیل خرابی یا قطع پشتیبانی، بلکه صرفا به این خاطر کنار گذاشته یا دور انداخته می‌شوند که با نسخه‌های جدید سیستم‌عامل یا اپلیکیشن‌ها عملکرد مطلوبی ندارند و یا قادر به اجرای جدیدترین نسخه‌های نرم‌افزارهای مورد نیاز کاربر نیستند. پدیده «منسوخ‌سازی برنامه‌ریزی‌شده» نیز زمانی رخ می‌دهد که دستگاه‌ها عمدا به گونه‌ای طراحی می‌شوند که کارایی خود را از دست بدهند و کاربران را به ارتقا به جدیدترین مدل سوق دهند.
سهم پشتیبانی نرم‌افزاری در این معضل چقدر است؟
بر اساس گزارش «گورستان زباله‌های الکترونیکی» (Electronic Waste Graveyard) متعلق به صندوق آموزشی U.S. PIRG، از سال ۲۰۱۴ تاکنون، حدود ۱.۷ میلیارد پوند (بیش از ۷۷۰ هزار تن) زباله الکترونیکی ناشی از پایان پشتیبانی نرم‌افزاری و توقف خدمات ابری بوده است. این پایگاه داده همچنین فهرستی از دستگاه‌های قدیمی را که در تشدید معضل رو به رشد زباله‌های الکترونیکی نقش دارند، ارائه می‌دهد؛ از جمله مواردی که به‌تازگی به این لیست اضافه شده‌اند: رایانه‌های قدیمی با سیستم‌عامل ویندوز ۱۰، دستگاه‌های کیندل آمازون که تولیدشان متوقف شده، مدل‌های قدیمی‌تر گلکسی نوت سامسونگ، تجهیزات خانه هوشمند «بلکین ویمو» و بسیاری موارد دیگر هستند.
جوامع مختلفی حول محور ایده تعمیر یا ایمن‌سازی برخی از این فناوری‌های قدیمی گرد هم آمده‌اند. برای مثال، «پروژه ری‌استارت»، مجموعه‌ابزاری را در اختیار گروه‌های محلی تعمیرات قرار می‌دهد تا به روند کنار گذاشتن ویندوز ۱۰ کمک کنند. اما پرسش اصلی اینجاست: چرا سازمان‌های بزرگی که این محصولات را تولید و پشتیبانی می‌کنند، خودشان چنین کاری انجام نمی‌دهند؟
سازمان‌هایی مانند PIRG و گروه بین‌المللی Open Repair Alliance (ORA) عمیقا معتقدند مسیری وجود دارد که می‌توان از طریق آن، با تداوم پشتیبانی نرم‌افزاری، افزایش طول عمر محصولات و تسهیل تعمیر آنها، حجم زباله‌های الکترونیکی را به‌طور چشمگیری کاهش داد. گروه ORA همچنین توضیح می‌دهد که در حال حاضر، «آلوده کردن محیط زیست» هزینه کمتری نسبت به حفظ و مدیریت مسئولانه لوازم الکترونیکی قدیمی دارد و این وضعیت باید تغییر کند. این سازمان‌ها خواستار آن هستند که هزینه این معضل بر عهده تولیدکنندگان اصلی زباله باشد، نه مصرف‌کنندگان. مهم‌تر از همه، آنها از تغییر کاربری فناوری‌ها و دستگاه‌های قدیمی نیز حمایت می‌کنند؛ کاری که خود شما هم می‌توانید شخصا انجام دهید.
آگاهی از نحوه مدیریت لوازم الکترونیکی قدیمی یا دستگاه‌هایی که دیگر ایمن نیستند، گام نخست است. باید بدانید مراکز تعیین شده برای تحویل این دستگاه‌ها کجا هستند و چگونه می‌توان گجت‌های خطرناکی را که نباید در سطل زباله معمولی انداخته شوند، شناسایی کرد.
بر اساس گزارش وب‌سایت بی‌جی‌آر، در نهایت، استفاده از دستگاه‌هایی مانند رایانه یا تلفن که دیگر پشتیبانی نرم‌افزاری دریافت نمی‌کنند، به همان شکل سابق ایمن نیست زیرا این دستگاه‌ها به اهداف بزرگ‌تری برای آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری و سوءاستفاده عوامل مخرب تبدیل می‌شوند. اما این بدان معنا نیست که حتما باید آنها را دور بیندازید. همچنان می‌توانید به روش‌های جالبی از آنها استفاده کنید. برای مثال، تغییر کاربری گوشی اندرویدی قدیمی‌تان را در نظر بگیرید. همین کار را می‌توان با سایر فناوری‌های قدیمی، رایانه‌های کاری از رده خارج و تقریبا هر وسیله دیگری در خانه — از جمله اسپیکرهای هوشمند، روترها، گجت‌های پوشیدنی و تلویزیون‌های قدیمی — انجام داد. می‌توانید یک تبلت قدیمی را به پنل خانه هوشمند برای کنترل تجهیزات تبدیل کنید، لپ‌تاپ قدیمی خود را به کنسول بازی‌های کلاسیک (رترو) تغییر دهید یا حتی با لامپ‌های هوشمند قدیمی، کارهای خلاقانه‌ای انجام دهید.
