نفت خام بر قله هفت‌ساله؛ دستاورد تثبیت ظرفیت‌های تولید در شرایط بحرانی
تولید نفت خام با افزایش روزانه ۲۳۰ هزار بشکه در دولت چهاردهم به رکورد هفت‌ساله رسید و جهش صادراتی را محقق ساخت.
به گزارش خبرنگار مهر، صنعت نفت از دیرباز ستون فقرات و موتور محرک اقتصاد ایران به شمار رفته است و در ساختار اقتصادی کشور، مزیتی نسبی و غیرقابل‌انکار در تأمین منابع مالی، شکل‌گیری درآمدهای ارزی و فعال‌سازی زنجیره‌های پایین‌دستی ایفا می‌کند. نفت نه‌تنها یک کالای خام صادراتی، بلکه شریان حیاتی اقتصاد است که تحرک آن بلافاصله اثر خود را بر پایداری بودجه عمومی، قدرت مانور دولت در مبادلات تجاری بین‌المللی و تثبیت شاخص‌های کلان نشان می‌دهد.
در سال‌های اخیر و با تشدید فشارهای بین‌المللی، هر بشکه نفت تولیدی اهمیتی راهبردی یافته است؛ زیرا حفظ و افزایش ظرفیت تولید در شرایط تحریمی، عملاً راهبرد دشمنان برای محدودسازی شریان‌های حیاتی کشور را با شکست روبه‌رو می‌سازد و توان چانه‌زنی دیپلماتیک و اقتصادی کشور را تقویت می‌کند. از این رو، ارزیابی عملکرد دو سال نخست فعالیت دولت چهاردهم نشان‌دهنده وقوع تحولی ملموس و معنادار در بخش بالادستی نفت و گاز کشور است.
ثبت رکورد کم‌نظیر هفت‌ساله در تولید نفت
بر اساس ارزیابی‌های دقیق کارشناسی، شرکت ملی نفت ایران از زمان استقرار دولت چهاردهم با تمرکز هم‌زمان بر پروژه‌های توسعه‌ای و طرح‌های نگهداشت توان تولید، به رکوردهای تاریخی دست یافته است. در بخش نفت خام، رشد ۱۰ درصدی تولید در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ ثبت شد و پس از آن در سال ۱۴۰۴ نیز رشدی ۳.۵ درصدی نسبت به سال قبل از آن تحقق یافت تا در مجموع، بالاترین رکورد تولید نفت خام کشور در بیش از هفت سال گذشته شکسته شود.
حمید بورد، سرپرست کنونی وزارت نفت و مدیرعامل وقت شرکت ملی نفت ایران، در تشریح این دستاوردها اعلام کرده بود که در این مدت توانستیم رکورد حداقل هشت سال گذشته یا به بیان دقیق‌تر، حدود هفت‌ونیم سال اخیر را بشکنیم که این جهش تولیدی در نوع خود رویدادی کم‌نظیر در تاریخ صنعت نفت محسوب می‌شود.
وی افزوده بود که با اجرای دقیق برنامه‌های توسعه‌ای و نگهداشت تولید، بیش از ۲۰۰ هزار بشکه به ظرفیت تولید روزانه کشور افزوده شده است و علی‌رغم فشارهای مالی و محدودیت‌های درآمدی، شرکت ملی نفت توانست ظرفیت‌های پایه‌ای کشور را حفظ کرده و ارتقا بخشد. این افزایش ظرفیت نه فقط در قالب آمار اسمی، بلکه در قالب تولید پایدار و ارزش‌آفرین به ثمر نشسته است.
افزایش صادرات نفت خام در کنار تأمین خوراک پالایشگاه‌ها
رضا خیلایی، مدیر نظارت بر تولید نفت و گاز شرکت ملی نفت ایران، در تشریح مقاصد مصرف نفت خام تولیدی تأکید کرده است که این نفت افزون بر تأمین کامل خوراک پالایشگاه‌های داخلی و تضمین تولید انواع فرآورده‌های نفتی مورد نیاز، در گریدهای مختلف به بازارهای هدف صادر شده و کشور در سال ۱۴۰۴ افزایش ملموس صادرات را در قیاس با سال‌های پیشین تجربه کرده است.
خیلایی با بیان اینکه از آغاز به کار دولت چهاردهم تا کنون حدود ۲۳۰ هزار بشکه در روز به ظرفیت تولید نفت خام کشور افزوده شده، یادآور شد که این رقم حاصل یک بسته جامع از اقدام‌های توسعه‌ای، عملیاتی و اصلاحی در تأسیسات بالادستی و سطح‌الارضی بوده است. بر اساس آمارهای ثبتی، تولید نفت خام در دی‌ماه ۱۴۰۴ نسبت به روزهای نخست آغاز به کار دولت، ۲۳۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت و در ششم دی‌ماه همان سال نیز بالاترین قله تولید روزانه از نیمه دوم سال ۱۳۹۷ ثبت گردید. میانگین تولید سالانه نیز در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۰۰ هزار بشکه در روز رشد کرد و نرخ تحقق برنامه‌های تولیدی مصوب از ۹۶ درصد به ۹۷ درصد افزایش پیدا کرد؛ دستاوردی که ثبات و قابلیت اتکای نظام بهره‌برداری را به اثبات می‌رساند.
آزادگان و دیگر میادین؛ موتور رشد تولید نفت
بررسی میدان‌های نفتی نشان می‌دهد که موتور اصلی این رشد پایدار، طرح‌های متنوع در مناطق خشکی و غرب کارون بوده است. به گفته خیلایی، حفاری و وارد مدار شدن ۴۷ حلقه چاه در مناطق گوناگون، اصلی‌ترین ستون رشد تولید به حساب می‌آید. در میدان مشترک آزادگان جنوبی، با تکمیل و راه‌اندازی ۲۸ حلقه چاه جدید، روزانه حدود ۵۱ هزار بشکه به ظرفیت تولید افزوده شد.
همچنین در میدان‌های دارخوین، یادآوران و دهلران چاه‌های تازه وارد مدار شدند و بخشی از تعهدات تولیدی را پوشش دادند. در همین حال، در کنار حفر چاه‌های نو، اجرای خدمات تعمیری، ترمیمی و احیای چاه‌های قدیمی حدود ۴۹ هزار بشکه در روز به تولید کشور افزود؛ موضوعی که ثابت می‌کند بخشی از ظرفیت‌های محقق‌شده ناشی از احیای تأسیساتی بوده که پیش‌تر به سبب مشکلات فنی و عملیاتی از مدار بهره‌برداری خارج مانده بودند. علاوه بر این، در میدان‌های نفتی مشترک، اقدامات بالادستی نظیر به‌کارگیری پمپ‌های درون‌چاهی و عملیات ویژه چاه‌محور بسترساز استمرار حضور مقتدرانه کشور در این حوزه‌ها شد.
افزایش ۳۰ هزار بشکه‌ای تولید از سپهر و جفیر
یکی از نقاط درخشان در کارنامه پروژه‌های توسعه‌ای، به ثمر نشستن طرح میدان‌های سپهر و جفیر در چارچوب نسل جدید قراردادهای بالادستی موسوم به IPC است. مدیر نظارت بر تولید شرکت ملی نفت ایران با اشاره به جزئیات این موفقیت اظهار کرد که با حفاری هشت حلقه چاه جدید و تجهیز آن‌ها به سه دستگاه پمپ درون‌چاهی، تولید نفت در این منطقه حدود ۳۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته است. خیلایی پروژه سپهر و جفیر را نمونه‌ای موفق از جذب سرمایه و انتقال فناوری تحت قراردادهای نوین برشمرد و تأیید کرد که هم‌اکنون تولید نفت از این میدان بدون وقفه و در مقیاس صنعتی جریان دارد و ارزش افزوده بالایی را در مناطق عملیاتی جنوب غرب کشور به ارمغان آورده است.
